اکوموزه شهر مینودشت - اکوموزه شهر مینودشت

اکوموزه شهر مینودشت جمعه شانزدهم مهر 1389 10:5

پیشینه بررسی ومطالعات علمی باستان شناسی

شهرستان مینودشت با داشتن تمام شرایط شکل گیری تمدن در بین 11شهرستان استان گلستان از جمله دیرینه ترین شهرستان استان از حیث مکانهای استقراربشری، بسیاری آثارومحوطه¬های تاریخی فرهنگی ونیز سابقه انجام مطالعات علمی باستان شناسی است.به عبارت دیگراین شهرستان خاستگاه کهن¬ترین استقراربشری درشمال کشورواستان گلستان می¬باشد.تاکنون ازاین شهرستان تعداد112 اثر تاریخی فرهنگی درفهرست آثارملی کشور به ثبت رسیده است،که ازاین حیث مقام اول را دراستان دارامی باشد.
آغازمطالعات باستان شناسی در شهرستان مینودشت به سال 1962میلادی(1342خورشیدی)بازمی¬گردد. دراین سال پروفسورمک برنی (mc burny) استاد باستان شناسی دانشگاه کمبریج انگلستان،ضمن بررسی خود از بابل تا مشهد، از دو غارباستانی بنام کیارام 1و2 بازدید نمود. ودرسال 1964میلادی غارکیارام شماره 1 را موردکاوش باستان شناسی قرار داد. او موفق به کشف آثاری ازدوره پارینه سنگی میانه(دوره موسترین)گردید.این غار قدیمی ترین غارمسکونی درشمال کشورمی¬گردد.(نقشه شماره 6)
دومین فصل مطالعات باستان شناسی دراین شهرستان به دهه 1350بر می¬گردد.هیات کاوشهای شهرجرجان به سرپرستی آقای دکترکیانی دربهارسال 1353همزمان با سومین فصل کاوشهای شهر جرجان ضمن بررسی دراطراف شهرستان¬های گنبدکاووس ومینودشت موفق گردیدکه دوشهر مهم تاریخی قبل ازاسلام راشناسایی و مورد کاوش قرار دهد.
این دو شهر باستانی در نزدیکی شهر جرجان یاگنبدکاووس فعلی قرارداشته و بنام¬های گبری قلعه (15کیلومتری جنوب شرق گنبد کاووس)و دشت حلقه یا دشت قلعه (12کیلومتری غرب مینودشت) معروف گردیده است.
سومین مرحله پژوهشهای باستان شناسی شهرستان مینودشت درسال1378 انجام شد. دراین سال اولین فصل بررسی وشناسایی غارهای استان گلستان به سرپرستی آقای نوکنده انجام شد،که حوزه مطالعاتی خود را شهرستان مینودشت قرار داده بود.
دراین بررسی که با هدف شناسایی غارها و پناهگاههای باستانی ونیز تهیه نقشه پراکندگی غارهای باستانی استان گلستان ونهایتاً تهیه پرونده¬های ثبتی غارهایی که ارزش ثبت در فهرست آثار ملی کشور را داشتند، به مدت 20روزانجام شد. نتیجه این پژوهش شناسایی تعداد26 دهانه غار و پناهگاه صخره¬ای بود،که ازاین تعداد 20 غار دارای آثاراستقرارهای مختلف فرهنگی بود. هیت بررسی وشناسایی غارهای استان دربررسی خوددریک غارموفق¬به¬کشف مصنوعات وابزارهای سنگی گردید.دیگر غارهای این منطقه بدون آثاراستقراری مشخص ازدوره پارینه سنگی بودند.
چهارمین¬گام درمطالعات باستان شناسی این شهرستان درسال1379برداشته شد.دراین سال برنامه علمی ساماندهی کاوش¬های باستان شناسی دشت قلعه انجام شد. در دهه1350خورشیدی هیاتی به سرپرستی دکترمحمد یوسف کیانی گمانه¬هایی در روی حصار وآکروپل شهردشت حلقه حفر نمود،که به شناسایی بقایای معماری وموارد مصالح به کار رفته درحصار و آکروپل منجرگردید. با خاک برداری در دو قسمت آکروپل، بقایای جرزهای قطورآجری با ملات آهک آشکار شد.
درسال1379پس ازدو دهه وقفه در روند مطالعات باستان شناسی دشت حلقه، بنا به ضرورت و اهمیت دشت حلقه در بین محوطه¬های تاریخی منطقه، ساماندهی¬وحفاظت کارگاههای کاوش دردستورکار قرارگرفت. درتابستان این سال هیت باستان شناسی به سرپرستی حمید عمرانی کارگاههای کاوش شده دهه پنجاه را پاکسازی، ساماندهی و خاکبرداری نمود.در زمان اجرای کار، هیت موفق به کشف مطالب و اطلاعات جدیدی درساختار معماری و جزییات آن و همچنین کشف موارد فرهنگی گردید،که در روند مطالعات و روشن شدن شکل گیری دشت حلقه نقش بسزایی دارند.(نقشه شماره 6)
یکی از رویدادهای مهم باستان شناسی شهرستان مینودشت در سال 1379کشف اتفاقی مجموعه مفرغی بازگیر است. در اسفندماه 79 به هنگام حفرچاه فاضلاب بر روی تپه روستای بازگیر و در عمق 20/9 متری از سطح تپه تعداد 271 مورد اشیاء تاریخی فرهنگی که غالبا از جنس مفرغ و متعلق به اواسط هزاره دوم و اوایل هزاره اول پ .م بودند ، کشف گردید. این اشیاء شامل ابزار آلات جنگی ( خنجر سرنیزه و ... ) ابزار آلات کارگاهی ( میله های مفرغی ، سه شاخک ، کاردک و ... ) ابزار آلات کشاورزی ( تیشه ، تبر و... ) و ظروف متنوع ( پاتیل ، تشت ، ظروف آبخوری و ... ) است.(نقشه شماره 6)
پنجمین مرحله مطالعات باستان شناسی شهرستان مینودشت در سال 1381 صورت پذیرفت، در مهرماه این سال اولین فصل بررسی و شناسایی و مطالعات قوم باستان شناسی پارک ملی گلستان به سرپرستی حمید عمرانی در محدوده پارک ملی گلستان با هدف شناسایی استقرار گاههای انسانی درون جنگل و سکونتهای روستایی حاشیه جنگل و ثبت آنها در فهرست آثار ملی کشور انجام گردید. همزمان با بررسی مکانهای باستانی مطالعات قوم باستان شناسی نیز در آن صورت پذیرفت. در این فصل هیت موفق شد، 42 اثر تاریخی فرهنگی شامل قلعه،غار،تپه ،گورستان و محوطه¬های باز متعلق به دوران پیش از تاریخ تا سده¬های میانی اسلام را شناسایی کند.
ششمین مرحله مطالعات و بررسی¬های شهرستان مینودشت در سال 1384 انجام شد. در تیرماه این سال فصل دیگری از بررسی باستان شناسی شهرستان مینودشت به سرپرستی محمد مهدی برهانی با هدف ادامه بررسی و شناسایی آثار و محوطه¬های تاریخی فرهنگی و ثبت آنها در فهرست آثار ملی کشور به مدت 30 شبانه روز انجام شد. در نتیجه این پژوهشی و بررسی میدانی تعداد 86 اثر ارزشمند شناسایی و ثبت گردید. این آثار شامل تپه، محوطه غار، پناهگاه و گورستان است، که قدمت آنها به دوره¬های پیش از تاریخ¬،تاریخی و اسلامی می رسد.
هفتمین فصل مطالعات و بررسی¬های باستان شناسی در سال 1385 انجام گردید. در اردیبهشت و خرداد این سال دومین فصل برنامه بررسی غارهای استان گلستان به سرپرستی محمد مهدی برهانی انجام شد. که بخش¬های کوهستانی و کوهپایه¬ای شهرستان مینودشت مورد بررسی علمی قرار گرفت، تادر نتیجه آن پوشش اطلاعاتی سازمان نسبت به پراکندگی استقرار¬های انسانی در غارهای منطقه گسترش یابد بخش¬های شمالی¬تر این نوار کوهستانی در سال 1379 توسط نوکنده مورد بررسی قرار گرفته بود. نتیجه این بررسی شناسایی 33 دهانه غار بود ، که نیمی از این تعداد دارای مواد فرهنگی نسبتا ضعیفی بود، ولی غار ماما سرخ دارای مواد فرهنگی غنی¬تر و قوی¬تر بود. در پایان سال 85 یعنی در اسفند ماه فعالیت علمی دیگری نیز انجام شد. در این ماه، برنامه بررسی ژئوفیزیک دشت حلقه به سرپرستی بابک امین پور به مدت 20 روز انجام شد.هدف از اجرای این برنامه آگاهی یافتن از ساختارهای معماری پنهان در خاک در محوطه باستانی دشت حلقه با استفاده از روش ژئوفیزیک بوده است.(حصارنوی ، سازمان میراث شهر مینودشت)

بررسی موقعیت و محدوده شهرستان مینودشت

این شهرستان درمنتهي اليه شرق استان گلستان واقع گرديده است و از شمال با جمهوري ترکمنستان داراي 57/1567 کيلومتر مرز مشترک و از جنوب با استان سمنان و از شرق با استان خراسان و از غرب با شهر گنبد کاووس ارتباط دارد.(نقشه شماره 7)
شهر مینودشت به عنوان مرکز شهرستان مینودشت است. این شهر در مختصات جغرافیای 55 درجه و 23 دقیقه طول شرقی و37 درجه و 14 دقیقه عرض شمالی و در ارتفاع 140 متر از سطع دریا قرار دارد که به عنوان یکی از آخرین شهرهای شمالی است که با شرق ایران هم مزرمی¬باشد. در نقشه زیر نشان داده شده است که این شهرستان از شرق به خراسان و از جنوب به سمنان و از شمال به گنبدکاووس(جمهوری ترکمنستان) و از غرب نیز به مرکز استان(گرگان) ختم می¬شود.(مرحله دوم طرح هادی شهر مینودشت ،1389 ،3)

مساحتشهرستان مینودشت با 1576/57km2 بین 14/5تا55 طول شرقی و 37/1/4 تا 38/8/1 عرض شمالی واقع شده است. شهر مینودشت به عنوان مرکز شهرستان مینودشت در شرق استان گلستان واقع گردیده است. این شهر دارای مختصات جغرافیای55 درجه و 23 دقیقه طول شرقی و37 درجه و 14 دقیقه عرض شمالی و در ارتفع 140متری از سطع دریا قرار گرفته است.(مرحله دوم طرح هادی شهر مینودشت ،1389 ،3)

تقسیمات سیاسی

اين شهرستان داراي 2 شهر ( مينودشت و گاليکش ) 2 بخش ( مرکزي و گاليکش ) 6 دهستان ( چهل چاي، قلعه قافه، کوهسارات، قراولان ، نيلکوه و ينقاق ) و 127 روستا مي باشد. اين شهرستان در ناحيه شرقي استان گلستان در دنباله دامنه کوههاي البرز شرقي در فاصله 116 کيلومتري از مرکز استان واقع شده است.(نقشه شماره 8)
این شهر از شمال به شهرستان گنبد، از جنوب به استانهاي خراسان شمالي ( بجنورد) و سمنان (شهرستان شاهرود) ، از غرب به شهرستان آزاد شهر و از شرق به شهرستان كلاله متصل مي باشد.
در بخش مركزي مينودشت دهستانهاي
1 ـ چهل چاي به مركزيت روستاي القجر با 45 روستا.
2 ـ كوهسارات به مركزيت روستاي دوزين با 18 روستا.
3 ـ قلعه قافه به مركزيت روستاي قلعه قافه با 21 روستا.
و در بخش گاليكش نيز دهستانهاي
1 ـ قراولان به مركزيت روستاي آقميش با 22 روستا.
2 ـ ينقاق به مركزيت روستاي ينقاق با 19 روستا.
3 ـ نيلكوه به مركزيت روستاي فارسيان فرنگ با 11 روستا.(میر عزیزی ،1388 ،19)
تركيب جمعيتي
شهرستان ¬مينودشت طبق آمار و نفوس¬مسکن، در سال 1385 دارای128731 نفر جمعیت بوده،که در مجموع 9 % جمعيت كل استان-گلستان را شامل می¬شود که تعداد46467 نفر آن را شهر نشینان ( 5/6 % از جمعيت كل شهرستان) و 87272 نفر را روستانشینان ( 3/11 % جمعيت كل شهرستان)را تشکیل می¬دهند.
از مجموع کل جمعیت شهرستان 57/66% را فارسي زبانان( بومي وآذري، خراساني، شاهرودي ) و 46/16 % را سيستاني ، 40/9 % را بلوچ ، 29/6 را تركمن و 28/1 %را قوم كرد تشکیل می¬دهد.(میر عزیزی ،1388 ،20)

تقسیمات سیاسی شهرهای استان گلستان

توپوگرافی
تنوع اقلیمی شهرستان مینودشت به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و طبیعی، قابل توجه است به طوری که نواحی جنوب آن از آب و هوای کوهستانی، نواحی مرکزی و جنوب غربی وشمالی آن نیز از آب و هوای معتدل مدیترانه¬ای برخوردار است. وضیعت عناصر اقلیمی شهر را می¬توان به 3 ناحیه آب و هوای مختلف تقسیم بندی کرد.
1- ناحیه کوهستانی
رشته کوه البرز به صورت دیواری ،شهرستان مینودشت را از کوههای شاهرود جدا کرده است.این ناحیه در اثر حرکات کوهزایی دوران سوم زمین شناسی بوجود آمده است. فرسایش اواخر دوران سوم و دوران چهارم زمین شناسی تغییرات زیادی در آن بوجود آورده است. ناحیه مزبور از ارتفاع 500 متری تا بیش از 3588متر را در برگرفته و پوشیده از گونه¬های جنگلی و مرتعی می باشد. قله ها، چشمه سارها، آبشارها، رودخانه¬، اراضی جنگلی و مرتعی از مهم¬ترین چشم اندازهای طبیعی این ناحیه محسوب می¬گردند.
2- ناحیه کوهپایه¬ای
این ناحیه از ارتفاع 100 تا 500 متر را در برگرفته و شامل تپه¬های کوچک لسی، تپه ماهور می¬باشدکه پوشیده از اراضی جنگلی می باشند. رودهای مهمی با شاخه¬های متعدد سطح کوهپایه و دشت را شیار داده است. اکثر پارک های طبیعی و زیستگاه¬های دراین ناحیه وجود دارند
3- ناحیه جلگه ای
ارتفاع این ناحیه140 تا100 متر از سطح دریای آزاد است که به تدریج به سمت شرق بر ارتفاع افزوده می¬شود. بقایای چین خوردگی دوران سوم کوهپایه¬های استان گلستان و تپه¬هایی از بقایای آبرفت¬های قدیمی، کوهستان را به دشت ارتباط می¬دهند. این ناحیه از ارتفاع 100 تا 500 متر را در برگرفته و شامل تپه¬های کوچک لسی، تپه ماهور می¬شود که پوشیده از اراضی جنگلی می باشند. رودهای مهمی با شاخه¬های متعدد سطح کوهپایه و دشت را شیار داده و به دریای مازندران و خلیج گرگان می¬ریزند. اکثر پارک های طبیعی و زیستگاه های در این ناحیه وجود دارند.3-2-2-5 اقلیم
تنوع اقلیمی شهرستان مینودشت به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و طبیعی قابل توجه است به طوری که نواحی جنوب آن از آب و هوای کوهستانی، نواحی مرکزی و جنوب غربی وشمالی آن نیز از آب و هوای معتدل مدیترانه¬ای برخوردار است.
بیشتر بارندگی در درجه اول در فصل پائیز و بعد در فصل زمستان صورت می¬گیرد (تحت تأثیر جریان هوایی پرفشار سردسیبری). در آغاز بهار بارندگی¬ها نسبت به فصول گذشته کاهش می¬یابد و هوا هم رو به اعتدال می¬رود تا شرایط برای شکوفه کردن درختان میوه، وآماده سازی کشت برنج و غیره فراهم گردد. وهمین اقلیم مناسب سبب آن شده است که این منطقه یکی از قطب های اصلی برنج و گندم در گلستان وایران شود.

هوا شناسی حداكثر درجه حرارت اين شهر، 5/43 درجه سانتي گراد و حداقل دما 5/5- درجه و متوسط درجه حرارت سالانه، 9/17 درجه سانتي گراد مي‌باشد. حداكثر رطوبت 87 ميلي متر و حداقل آن 40 ميلي‌متر است. بيشترين ميزان بارندگي در روز، 5/103 ميلي متر و تعداد روز هاي بارندگي 59 روز در سال مي‌باشد(www.salimnews.com)
7-2-2-3 منابع آب
منبع اصلی آب شهرستان مینودشت ریزشهای جوی و آبهای زیرزمینی است. میانگین بارش در سطح شهرستان در حدود450 میلی لیتر در سال است.
1-آب¬های شهر را می¬توان در سه دسته زیر تقسیم بندی کرد.
الف- آب های جاری(رودها)
رودخانه نرم آب
از شاخه¬های رودخانه چهل چای،که در جنوب مرکز شهرستان مینودشت جریان دارد.این رودخانه از کوههای علی زمان با ارتفاع 845 متر وگرموئی با ارتفاع918 متر واقع در 15 کیلومتری جنوب شرقی مینودشت سرچشمه می¬گیرد و از آبادیهای مبارک آباد، محمدزمان خان، پس پشته، جنگل ده بالاو پایین، شاه محمد و نرمو را سیراب می¬کند و در نهایت به رودخانه چهل¬چای می¬¬ریزد.منبع اصلی تغذیه رودخانه نزولات جوی و چشمه¬های، می¬باشند که در جهت جنوب غربی به شمال شرق جریان دارد.(تصویر شماره1)
طول رودخانه 31 کیلومتر، شیب متوسط بستر آن 5/. که در مناطق بی¬کربناته کلسیک، بی¬کربناته سولفاته به صورت پراکنده و ناپیوسته و بیکربناته جریان دارند.متوسط دبی سالیانه این رودخانه در سالهای آبی 1372-1344 در ایستگاه هیدرومتری پس پشته با طول جغرافیایی '12 〖55〗^0 و عرض جغرافیایی ‘10 〖37〗^0 ،23/2 میلیون متر مکعب اندازه گیری شده است.(فرهنگ جغرافیای رودهای کشور ،1382 ،256 )

این رودخانه در غرب مرکز شهر مینودشت و جنوب شرق گنبدکاووس قرار دارد. و ازکوههای بوقو(بوقوتو)با ارتفاع 2567 متر و خواجه قنبر با ارتفاع 3588 متر واقع در 26 کیلومتری جنوب شرقی مینودشت سرچشمه می¬گیرد و آبادیهای ترسه، چمانی بالا، چمانی پایین، یکه شور، زلاچ، و حسین¬کرد وشهر مینودشت را طی نموده و پس از یکی شدن با رودخانه نرم آب به سمت رودخانه تیل آباد جریان پیدا می¬کند. منبع رودخانه، نزولات جوی و چشمه¬ها می¬باشند که ازجهت جنوب شرق به شمال غرب و در انتها با جهت شرق به غرب جریان دارد.(نقشه شماره 9)
طول رودخانه 65 کیلومتر، شیب بستر کوهستانی آن7/0 و شیب بستر جلگه¬ای آن 5/0 و در مناطق بی¬کربناته کلسیک، بی¬کربناته سولفاته به صورت پراکنده و ناپیوسته ، بی¬کربناته و سولفاته جریان دارد. متوسط دبی سالیانه این رودخانه در سالهای آبی 1372-1342 در ایستگاه هیدرومتری لزوره با طول جغرافیایی ‘23 〖55〗^0 و عرض جغرافیایی ‘13 〖37〗^0 ،21/2 میلیون متر مکعب است. .(فرهنگ جغرافیای رودهای کشور ،1382 ،256 )
2-آب¬های زیرزمینی- قسمتی از آب حاصل از ذوب برف داخل زمین نفوذ می¬کند و آب های زیرزمینی را تشکیل می¬دهد. این آب¬ها به صورت آب چشمه، قنات، چاه¬های کم عمق، نیمه عمق و عمیق مورد استفاده قرار می¬گیرد. چشمه¬های بیشتر در مناطق کوهستانی، میان دره¬ها، و بستر رودها دیده می¬شوند.
3- چشمه¬ها – چشمه¬های موجود در شهر بسیار گسترده¬اند این چشمه¬ها در پایین ترین نقطه (180)و بالاترین نقطه (1800) به صورت دائمی و فصلی موجود میباشند. دمای چشمه¬های نقاط پایین¬،گرمتر و ارتفاعات نیز کاملا سرد می¬باشد.

هنرها و صنایع دستی

موسیقی مینودشت

شهرستان مینودشت دارای دو نوع موسیقی اصیل یا ردیف و موسیقی مقامی یا(نواحی)میباشد. در این شهرستان، به موسیقی مقامی «بایاتی» یا «بیاتی» گفته میشود.¹⁵

مقام‌های موسیقی

موسیقی مقامی دارای حدود 25 مقام یا ترانه محلی اصیل میباشد که مختص به همین شهرستان بوده و در دیگر مناطق مشاهده نمیشوند بایاتیهای محلی این شهرستان همواره به دو زبان فارسی و ترکی اجرا می‌گردد.

موسیقی مقامی یا بایاتی مینودشت توسط فردی به نام استاد قاسم شاعر، که در روستای تخت ساکن بوده، پایه ریزی شده است. استاد قاسم حدود 35 سال پیش درگذشت، ولی سبک و سیاق ایشان در اجرای بایاتیهای مینودشت همچنان اجرا میگردد.در شهرستان مینودشت به دلیل تکثر اقوام ساکن، ردیف‌های موسیقی مختلفی به چشم میخورد. سکونت اقوامی از قبیل: فارس‌ها، قزلباش‌ها، سیستاني‌ها، کردها و ترکمن‌ها و ... و تأثیرگذاری این چند فرهنگ بر یکدیگر، چهرهای خاص را بر فرهنگ موسیقی مینودشت گذارده است. اقوام بومی ساکن مینودشت، قزلباش‌ها و فارس‌ها می‌باشند، بر همین مبنا، مقام‌های موسیقی بایاتی شهرستان به زبان ترکی و فارسی اجرا می‌گردد. سازهای اصلی موسیقی مینودشت، نی و سرنا ميباشد.

سازهای ضربی و زهی در موسیقی مقامی مینودشت کمتر به چشم می خورند، ولی اگر بخواهیم یک ساز زهی و یک ساز ضربی را در اجراي موسیقی این منطقه دخیل بدانیم، میتوان از دو تار به عنوان ساز زهي و از دايره به عنوان ساز ضربي نام برد.

صنایع دستی

1- ابریشم بافی

صنايع دستي امروزه هم یک صنعت است وهم نيازي از زندگي مادي انسان، وهم هنر، این گونه میتوان بیان کرد که صنایع دستي همچون آيينهاي روح تلاشگر يك ملت و قومی را بازتاب ميدهد، که نشانگر تلاش براي زندگي سبز وتوامان با عشق را به عرصه حضور میگذارند.

صنايع دستي شهرستان مينودشت هرچند با گذشت زمان رو به فراموشي سپرده شده است ولي هنوز دربخشی از مناطق این شهرستان وجود داردو مورد استفاده مردم قرار میگیرد.

تا دهههای اخیر(حدود 1340ه.ش)پارچههای ابریشمی بیشتر پوشاک و البسه غالب مردم مینودشت و خصوصا زنان را تشکیل میداد. ولی درنیمه اخیر با ورود پارچههای نخی، نفوذ پارچههای ابریشمی کاهش یافت. هر چند که اکنون پوشاک ابریشمی در مراسمها و چشنها مورد استفاده قرار میگیرد ولی مهمترین کاربردتولیدات ابریشمی در مراسم تولد، ختنه و مرگ، میباشد اصلیترین مورد مصرف پارچههای ابریشمی در بافت پارچههای لطیف و خنک، مناسب فصل گرما، و لایه آستر خزهای زمستانی که به عنوان عایق مورد استفاده قرار میگیرد، میباشد. صنایع عمده منطقه، ابریشم بافی است. تولید ابریشم و بخصوص کارگا ههای ابریشم بافی و ابریشم تابی در این منطقه ،گرگان به ویژه استر آباد از گذشته دور اهمیت داشته است " همه مراحل این هنر ، اعم از نگاهداری پیله ابریشم تا تولید انواع پارچه و دوخت لباسها بدست افراد محلی صورت میگیرد. از نخ ابریشم تولید شده انواع چادرشب به لفظ محلی" چارشو"charsho ، دستمال ابریشمی به لفظ محلی " جیو یاقله دستمال" jiv yagh lagha dasmal ،" عرق چین " aragh chin که کلاهیست مردانه، پیشانی بند یا " پیشمندلی "pish mandly یا آ لنق aleneghگفته میشود، نیم تنهای آ ستین بلند یا "کولج"koolaga ، کیف پول، دامن شلواری ، شال ابریشمی ، روسری یا " باسما " basma ، کلاه زنانه ای به نام " شاری سر "shari sar که اطراف آن را با منجوق و سکه تزئین میکردند، جلیقه آستین کوتاه ، بلوزی که بلندی آ ن تا بالای زانوست و سفره غذا، سفره قند یا " قند سفرا " ghand sofra جا مهری ،" گوزگ توروا"gozga torvaکه به صورت آویز استفاده میشود را تهیه میکردهاند.

زنان محلی برای تزئین روی لباس خود، ازپارچه و پول (سکه)وسیله ای به نام لفظ محلی " رودلی "rodaly درست کرده و در مراسمهای عروسی از آن استفاده میکردند، وسیله دیگری که برای این منظور استفاده میشد " گل یقه " یا " گول یاخا " gool yaghaبوده است. که وسیلهای فلزی بوده است که روی آن را با نگینهای رنگی تزئین میکردند.

وسایل کار بافی ، توسط " خراط "ها یی kharrat که در مناطق کوهستانی منطقه زندگی میکردهاند، تهیه و در اختیار ابریشم بافان محلی قرارمیگرفته است.

همه مراحل این صنعت به روش سنتی بوده و در سالهای اخیر به دلیل اقتصادی نبودن آن رو بهکاهش بوده و توسط افراد معدودی صورت میگیرد، که در صورت عدم توجه به آن، این هنرکهن به تدریج از بین خواهد رفت.

از پارچههای استفاده شده در گذشته ، پارچهای بود به نام " چوخا" CHOKHA که از پشم بره نخ ریسی شده بدست میآمده است، از این پارچه برای درست کردن کت و شلوار استفاده میشده است.¹⁸

2- نمد مالی

نمد از زير اندازهاي قديمي است كه با در هم تنيدن پشم وآب صابون در طراحي ساده و اصيل نقش زده ميشود.از ويژگيهاي اين محصول گرمي، استحكام، نفوذ ناپذيري نسبت به رطوبت وارزاني آن است. نقشههاي روي اين نمدها ذهني بافت وبرگرفته از طبيعت به صورت انتزاعي ميباشد. اندازه توليدات نمدي استاندارد نيست و بستگي به درخواست متقاضي دارد و و نحوه اندازه گيري آن به وسيله وجب دست انجام ميگيرد. نمدمالي در بيشتر روستاهاي كوهستاني شهرستان مينودشت رواج داشته و در اين مناطق به نمد "لمد" گفته ميشده است.در دهههای گذشتته مردم روستاهای مختتلف به این حرفه مشغول بودهاند اما با گذر زمان و جایگزین شدن فرشهای ماشینی جای خود را به وسایل جدید ونو داده است و به آرامی، خود را از زندگی روزمره مردم، کنار کشیده و به کنج خاطرات گذشتگان ما پناه برده است .

نوشته شده توسط ماران | لینک ثابت |